- ه ر - است كه نصف قطر ارض يعنى شعاع - ا ب - مساوى با جيب قوس - ه ر - است به دليلى كه در صدد تحرير بيان آن مىباشيم . لذا خواجهء طوسى در باب چهارم زبدة الهيئة فرموده است : بعد دائره افق حقيقى از دائره افق مرئى يعنى افق حسّى به قدر نصف قطر زمين بود . ( ص 46 ، ط 1 ايران ) . ( شكل شمارهء 2 ) . حال بدان كه هر يك از - ب ح - و - ا ح - به لحاظ دو ناظر يكى در - ب - مثلا ، و ديگرى در - ا - ؛ و يا به لحاظ يك ناظر در دو وقت وقتى در موضع - ب - در سطح زمين ، و وقت ديگر در - ا - مركز زمين ، تعبير به شعاع رؤيت نيز مىشود ، و زاويه‌اى كه از دو شعاع رؤيت رأيى يعنى ناظر چون زاويه - ا ح ب - حاصل شود آن را زاويه اختلاف منظر گويند . و مطلب ديگر اينكه هرگاه از شعاع - ب ح - و - ا ح - را امتداد دهيم تا سطح فلك اعلى - خواه سطح منطقة البروج ، و خواه سطح معدل النهار - موضع حقيقى كوكب كه طرف خطى است از مركز ارض خارج شده و به مركز كوكب گذشته و منتهى به فلك اعلى شده است ، با موضع مرئى آن كه طرف خطى است از موضع